ประโลมใจปีใหม่ประเทืองจิต

ประกอบใดในกิจที่ชื่นชอบ

ประสงค์ใดที่ตอบสนองฝัน
ประสานใดที่เชื่อมความผูกพัน
ประสิทธิ์นั้นประสาทพรย้อนกระทำ
ประทีปส่องทางธรรมย้ำความคิด

ประจำจิตด้วยความดีที่คมขำ
ประคองตนพ้นเหตุแห่งทุกข์นำ

ประเชิญกรรมคงสติสิรินาน
ประณิธานหย่อนยานไปปีใหม่นี้

ประเดิมสิ่งดีดีผสมผสาน
ประเจิดปฏิบัติขจัดมาร

ประจงขานรับมงคลผลเจริญ
ประสบสุขทางกายวาจาจิต
ประดับชีวิตนับอนันต์คำสรรเสริญ
ประชุมชนทำดีงานดีเลิศ
ประทับเพลินคุณธรรมนำชิไทย
ประเทศใดมีชนเจริญจิต
ประเพณีเสริมกิจให้สดใส
ประดิษฐ์ชอบประโยชน์ล้ำอ่าอำไพ
ประกาศได้ ‘อารยประชาชน’
ประณตน้อมสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั่วแหล่งหล้า
ประสาธน์พาคนไทยในทุกหน
ประมวลภาพเถลิงชัยในกมล
ประโมทย์ล้นเจริญดีที่ใจเอย ฯ

เยาวชนช่วยชาวบ้าน

นักวิจัยชุมชนโรงเรียนนิคมควนขนุนวิยา ได้ทำเครื่องมือวิจัยเรื่องทุกข์ของครอบครัวในชุมชน จึงได้ค้นพบคนที่ทุกขที่สุดในชุมชน ดังตัวอย่างคือ

ชื่อ นายชื่น ช่อสม อายุ 76 ปี
ที่อยู่ 97 หมู่ 2 ต.ลานข่อย อ.ป่าพะยอม จ.พัทลุง
สถานภาพ สมรส ภรรยาชื่อ นางคล้าย ช่อสม อายุ ปี
สภาพครอบครัว
มีลูก 5 คน เสียชีวิตไปแล้ว 3 คน มีชีวิตอยู่ 2 คน มีอยู่ 1 คนที่เป็นคนพิการ คือ นายรุ่น ช่อสม
อยู่ด้วยกัน 2 คนกับนางคล้ายผู้เป็นภรรยา (ตอนกลางคืนจะมีนายรุ่น ช่อสม มานอนค้างด้วย) สภาพบ้านเป็นบ้านเก่า 2 ชั้น ข้างล่างเป็นปูนข้างบนเป็นไม้ สภาพเก่ามาก ชั้นบนไม่สามารถที่จะอาศัยอยู่ได้ ไม่มีฝาบ้าน หลังคาก็รั่ว มีปลวกกินฝาบ้าน(ที่เหลืออยู่ ) เสา พื้นบ้านไม่สะอาด อาศัยนอนบนเตียง ข้าวของจัดวางแออัดมาก ยามฝนตกต้องเอาภาชนะมารองรับ และหลบฝนกันทั้งคืนดูน่าเวทนามาก หน้าบ้านมีน้ำขังเพราะบ้านข้างๆถมดินสูง เมื่อฝนตกน้ำไม่สามารถจะระบายได้ก็เลยท่วมขัง เสื้อผ้าที่ใส่ก็เป็นเสื้อผ้าเก่าๆ ที่เพื่อนบ้านให้มาบ้าง
ทั้งสองประกอบอาชีพเก็บของขายพอประทังชีวิตไปวันๆ มีที่ดินอยู่ 4 ไร่ มีมะพร้าวพอที่จะเก็บขายได้ เมื่อก่อนมีที่ดินมากพอสมควรต่อด้วยเหตุบางประการก็ต้องเสียที่ดินไป และมีรายได้จากค่าดำรงชีพของคนชรา เดือนละ 500 บาท ( 2 คน√1,000 บาท) ลูกก็ไม่ค่อยได้ดูแลเอาใส่นัก อย่างอื่นยังไม่ได้รับการช่วยเหลือจากหน่วยงานใดๆ
นายชื่น เป็นคนที่ดื่มสุรา มีการเมาปรากฏให้เห็น บางครั้งก็ขอเงินชาวบ้านไปดื่มสุรา แต่นางคล้ายยังเป็นคนใจบุญอยู่บ้างชอบตักบาตรในตอนเช้า ทั้งสองคนไม่อยากขอความช่วยเหลือจากใครเพราะเกรงใจคนอื่น ก็เลยอาศัยความอดทนและประหยัดรวมทั้งความขยัน
ความหวังและความปราถนา ความหวังและความปรารถนาของนายชื่นคือ การได้รับการช่วยเหลือในการซ่อมแซมบ้านที่เก่าและผุพัง นั้นเป็นความปรารถนาอันยิ่งยวด และยินดีที่จะเลิกเหล้า หากมีใครช่วยเหลือ

ชีวิตอาสากับการพัฒนาครอบครัว

คุณอภัย สุวรณจินดา
คณะทำงานชุมชนตะโหมด
5 ปี บนเส้นทาเวทีเรียนรู้ครอบครัวเข้มแข็งของจังหวัดพัทลุง เป็นประสบการณ์ เป็นบทเรียนชีวิต จากการที่ได้อบรมและจัดกิจกรรมแลกเปลี่ยนเวทีเรียนรู้ครอบครัวเข้มแข็ง โดยมีสถาบันครอบครัวรักลูก เป็นผู้แบ่งปัน ความรัก ความเข้าใจ สถาบันครอบครัวในชนบทมาให้
ผมเองไม่เคยคิดเลยว่า ทำไมต้องมาเรียนรู้เรื่องครอบครัว ทั้งๆที่เรามีครอบครัวอยู่แล้ว
ประมาณปลายปี 2546 ที่มีผู้ประสานงานสถาบันครอบครัวรักลูกเข้ามาดำเนินงาน สร้างทีมงานโดยการจัดเวทีประชาคม เพื่อค้นหาปัญหาของชุมชนบ้านตะโหมด เมื่อจัดลำดับความสำคัญ ของปัญหา ค้นพบปัญหาครอบครัวรวมอยู่ด้วย ที่ประชุมส่วนใหญ่เห็นด้วยที่จะแก้ปัญหาของชุมชนด้วยการเริ่มต้นที่ครอบครัว
ปี 2547 ผมเองได้เข้ามาเป็นแกนนำของคณะทำงานครอบครัวเข้มแข็งชุมชนบ้านตะโหมด ผ่านการอบรมแกนนำและวิทยากรกระบวนการครอบครัวเข้มแข็งของสถาบันครอบครัวรักลูก เพื่อมาขับเคลื่อนงานในชุมชนให้ได้ตระหนักถึงความสำคัญของครอบครัว โดยจัดกิจกรรมเวทีเรียนรู้ครอบครัวเข้มแข็ง ท่สอดคล้องกับวัฒนธรรมประเพณีของชุมชน
ในเวทีได้เห็นทุกข์ สุข ปัญหาชีวิต ที่หลายคนสะท้อนออกมา ความเอื้ออาทรภูมิปัญญา วิถีชีวิต เป็นสิ่งที่ควรค่าแก่การศึกษาอย่างยิ่ง
ประสบการเหล่านี้จึงทำให้ผม มีคำตอบว่า ทำไมเราต้องมาเรียนรู้เรื่องครอบครัว เป็นแกนนำอาสาทำงานให้กับศูนย์เรียนรู้ครอบครัวเข้มแข็งอย่างภาคภูมิใจ
เตรียม เอ้ เตรียมๆๆ เอ้ๆๆ
เอ้ๆๆ เตรียมๆๆ รวมพลัง
หนึ่ง สอง สาม หนึ่ง สอง สาม หนึ่ง สองสาม หนึ่ง สอง สาม สี่ ห้า หก เจ็ด ครอบครัวเข้มแข็ง สู้
เสียงปรบมือ เพื่อแสดงพลังตามแบบฉบับของผู้เข้าร่วมเรียนรู้ในกิจกรรมของครอบครัวเข้มแข็ง ยังคงอยู่ในความทรงจำตลอด
เป็นเวทีที่สร้างนักอาสาพัฒนาชุมชนอย่างแท้จริง ใช้เวทีในการแลกเปลี่ยน ภายใต้กติกาที่ว่า ทุกความคิดมีคุณค่า เมื่อมีคนพูดต้องมีคนฟัง เป็นการเปิดโอกาสให้ทุกคนได้แสดงออกถึงการแสดงความคิดเห็น ประสบการณ์ มาแลกเปลี่ยนกันในเวทีเรียนรู้ครอบครัวเข้มแข็งอย่างกว้างขวาง
สิ่งดีที่พี่น้องชาวครอบครัวเข้มแข็ง ต่างหยิบย่นให้กันและกันนั้นคือ รอยยิ้ม และความห่วงใย สิ่งเหล่านี้สร้างความรัก ความอบอุ่นให้คณะทำงาน และแกนนำที่ร่วมงาน กันมาโดยไม่รู้จักคำว่า เหนื่อย
ก้าวเดินไปเถิดเหล่าผู้นำอาสา ฟื้นฟูพัฒนาครอบครัว หนทางข้างหน้าถึงแม้จะมีปัญหาอุปสรรค แต่เรามีความรักที่จะสร้างสังคม โดยใช้รากฐานความสัมพันธ์ของครอบครัวให้มีความตระหนักถึงการดูแลกันและกันเพื่อป้องกันปัญหาที่จะเกิดขึ้นในครอบครัวที่ยากจะแก้ไข
วันนี้ยังมีเวลา พรุ่งนี้อาจจะสายไป
ก้าวไปอย่างมั่นคง ตามวัตถุประสงค์และจุดมุ่งหมาย

การเปลี่ยนแปลงของครอบครัวน้องนุ่น

อ.ช่อผกา ทองสง
คณะทำงานโรงเรียนปัญญาวุธ
นางสาว ธารีรัตน นุ่นเกลี้ยง น้องนุ่นเป็นนักเรียนชั้นมัธยม 3 โรงเรียนปัญญาวุธ ได้อาสาเป็นนักวิจัยของชุมชน เมื่อก่อนนุ่นเป็นเด็กขี้อาย ไม่ค่อยกล้าพูด ไม่ค่อยรู้จักกับเพื่อนบ้าน หลังจากที่อบรมเป็นนักวิจัย น้องนุ่นต้องไปสัมภาษณ์คนในชุมชน ทำให้น้องนุ่นต้องกล้าที่จะพูด และกล้าแสดงออกมากขึ้น
ครอบครัวของนุ่นมีด้วยกัน 4 คน คือ พ่อแม่ตัวของนุ่น และน้องชาย นุ่นเล่าว่าเมื่อก่อนนี้ พ่อเป็นคนใจร้อน ชอบดื่มเหล้า เมื่อเมาแล้วก็จะหาเรื่องทะเลาะกับแม่เป็นประจำ ทำให้น้องนุ่นรู้สึกเครียด จนบางครั้งถึงขั้นไม่สบาย ประกอบกับมีโรคประจำตัวเป็นโรงหอบหืดอยู่ด้วย จึงส่งผลถึงการเรียน
เมื่อครูช่อผกา ชวนพ่อเข้าร่วมกิจกรรม ลด ละเลิก อบายมุขในวันเข้าพรรษา ของโครงการครอบครัวเข้มแข็ง หลังจากนั้น พ่อก็ลดการดื่มลง จะมีดื่มบ้างเมื่อเพื่อนมาที่บ้าน ตอนนี้ครอบครัวของนุ่น มีความสุขากขึ้น พ่อกับแม่พูดคุยปรึกษากัน มีเงินเหลือเก็บเพื่อสร้างบ้านใหม่ และนุ่นยังบอกว่า ตัวองเรียนดีขึ้นกว่าเดิม และสุขภาพก็ดีขึ้นด้วย

ประสบการณ์การทำงานครอบโรงการครอบครัวเข้มแข็ง

ครู อรวรรณ มาทอง
ชุมชนโรงเรียนหารเทารังสีประชาสรรค์

ข้าพเจ้าเดินทางเข้ามาสู่บ้านหลังใหม่อีกหนึ่งหลัง คือ “บ้านครอบครัวเข้มแข็ง” โดยที่ข้าพเจ้าเองไม่เคยคิดมาก่อนว่า ในสังคมนี้ยังมีสิ่งดีๆให้ค้นหาอีกมากมาย และเราเองสามารถสร้างสิ่งที่ดีให้กับชุมชนได้หลายอย่างเช่นกัน ข้าพเจ้ามีครอบครัวมาระยะหนึ่งประมาณ 13 ปี แต่ไม่สามารถประคับประคองให้เป็นครอบครัวอีกต่อไปจึงมีอันต้องล่มสลายลง จากวันนั้นจนถึงวันนี้ข้าพเจ้าเป็นครอบครัวเลี้ยงเดี่ยว มีลูกที่ต้องรับผิดชอบ มีหนี้สินที่ต้องรับภาระ (จากอดีต) แต่ข้าพเจ้าไม่ได้ท้อถอย ก้มหน้าก้มตาทำงานราชการ และทำงานให้กับสังคมบ้างตามโอกาสอันควร
ช่วงปีแรกที่รับงานมาโดยเพื่อนยัดเหยียดก็ว่าได้ ชุมชนโรงเรียนหารเทารังสีประชาสรรค์ เกิดมาได้ 2 ขวบ แล้ว เริ่มจากคนที่ไปประชุมมาก่อนใครก็ผู้อำนวยการจำเนียร รักใหม่ กับครูชม รุ่งเรือง เมื่อมาถึงโรงเรียนได้เรียกข้าพเจ้าและครูอีก 2-3 คนมาบอกเล่าเรื่องราวที่ประชุมมา และเมื่อทางโครงการฯได้เรียกประชุมข้าพเจ้าก็ได้ไปประชุมแกนนำร่วมด้วย ไปกันทั้งครูและนักเรียนเกือบสิบคน เมื่อกลับจากประชุมมาถึงโรงเรียนฟอร์มทีมงานมีการออกคำสั่งเรียบร้อย แต่เอาเข้าจริงครูหลายคนบอกว่า “ยุ่ง/ไม่มีเวลา” ยิ่งต้องทำงาน/ หรือประชุมในวันหยุดทุกคนเลยถอย ข้าพเจ้าก็คิดว่าถอยมั่งดีกว่า แต่ไม่รู้เพราะเหตุใดทำงานนี้มาได้ถึงสองปีแล้ว
สิ่งหนึ่งที่ข้าพเจ้ายังทำไม่ได้ดีคือ การสร้างทีมงานเพิ่มจากเหตุผลข้างต้นสำหรับครูในโรงเรียนคงไม่มี (แต่จะมี 2-3 คนที่คอยช่วยเหลือเมื่อจัดกิจกรมเวทีหรือเรื่องอื่นๆ แต่ถ้าจะมาลงทำงานจริงจังเต็มตัวเขาไม่เอา จึงคิดว่าจะหาทีมงานในชุมชนเพิ่มเติม รวมทั้งการสร้างนักเรียนชุดใหม่ขึ้นมาเพิ่มเติมด้วย
จากวันนั้นจนถึงวันนี้ข้าพเจ้าคิดว่าได้ประสบการณ์หลายอย่างที่มีประโยชน์กับตนเอง ครอบครัว นักเรียน และชุมชน ประสบการณ์ดังกล่าวทำให้ข้าพเจ้ามีความแข็งแกร่ง มุ่งมั่น มีจิตอาสา ทำงานโดยไม่หวังสิ่งตอบแทน เพราะคิดว่าการทำงานกับครอบครัวมีประโยชน์มากๆ จากก่อนหน้านี้ข้าพเจ้าเลี้ยงลูกแบบไม่ค่อยใช้เหตุผล อารมณ์มักจะมาก่อน ปัจจุบันจะใจเย็นลงมาก มีอะไรจะถามเหตุผลก่อนลูกก็ไม่ค่อยใช้อารมณ์กับแม่ ทำให้เราเข้าใจกันมากมาขึ้น(อาจเป็นเพราะลูกโตขึ้นตามวัยก็ได้) ประสบการณ์หลายอย่างไม่สามารถคิดเป็นเงินหรือสิ่งมีค่าอื่นใดได้ แต่ถ้าเราได้เรียนรู้ไปเรื่อยๆก็จะเกิดผลดีแก่ตนเองมากขึ้น ข้าพเจ้าจึงมุ่งมั่นที่จะนำประสบการณ์ไปเผยแพร่ บอกเล่า ด้วยวาจา หรือเขียนเป็นเอกสารถ้ามีโอกาส

การทำงานของโครงการศูนย์เรียนรู้เพื่อครอบครัวเข้มแข็ง จังหวัดพัทลุง

โครงการศูนย์เรียนรู้เพื่อครอบครัวเข้มแข็ง จังหวัดพัทลุง
เป็นการทำงานที่เน้นการเรียนรู้เพื่อมีส่วนร่วมเพื่อคืนความเข้มแข็งสู่ครอบครัว ในภาคมีภาคีที่ทำเรื่องนี้อยู่ที่สงขลา จะทำงานกับโรงเรียน สุราษฏร์ธานี เน้นทำงานกับชุมชนและการอบรมให้กับหน่วยงานต่างๆตรัง จะจัดโซนเขา นา เล เพื่อสะดวกกับการดูแล ในการทำงานของโครงการศูนย์เรียนรู้เพื่อครอบครัวเข้มแข็ง จังหวัดพัทลุง จะมีคณะทำงานกลางที่มาจากหลากหลายภาคส่วน เช่นข้าราชการครู ปราญ์ชาวบ้าน นักพัฒนาเอกชน มาร่วมกันขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ระดับจังหวัดพัทลุงมีพื้นการทำงานใน 9 ชุมชน ซึ่งมีความหลากหลายไปตามระบบนิเวศและวัฒนธรรม

กิจกรรมของชุมชนทั้งเวทีเรียนรู้และงานวิจัย
ชุมชนโรงเรียนนิคมควนขนุน เป็นชุมชนใหม่ที่ร่วมคนจากหลายๆที่ จึงมีความหลากหลายทางวัฒนธรรมในการจัดเวทีจึงจัดการเรียนรู้เรื่องของ การแห่เทียนพรรษา และการทำขนมเดือนสิบ การทำงานวิจัยเรื่องแผนที่คนมีดีก็ได้พบบุลคลที่ภูมิปัญญาที่สามารถนำมาขยายผลเป็นกิจกรรม เช่นการร้องเพลงกล่อมเด็ก ผลปรากฏว่าได้รับการตอบรับจากคนในชุมชนเป็นอย่างดี
ชุมชนพนางตุง- ทะเลน้อย เป็นชุมชนเก่าแก่แต่โดยสภาพสังคมที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วทำให้เกิดปัญหาในหลายด้านทั้งเรื่องหนี้สินและปัญหาการหย่าร้าง แกนนำได้นำการทำบัญชีชีวิตไปสู่การลดค้าใช้จ่าย เกิดเป็นกิจกรรมการทำน้ำยาล้างจาน และทำขนมเดือนสิบ
ชุมชนโรงเรียนปัญญาวุธ เป็นชมชนเก่าแก่ที่ยังดำรงวิถีชาวนา แต่กำลังถูกสวนยางรุกเข้ามาเรื่อยๆ ทำแกนนำทำเรื่องวัฒนธรรมที่กำลังจะเลือนหายเช่นการนวด การทำขนมในเดือนสิบ และทำงานวิจัยเรื่องแผนที่คนมีดีเพื่อสืบค้นภูมิปัญญาที่มีอยู่ในพ่อแก่ แม่เฒ่า ทำให้เกิดเยาวชนที่สนใจต่อเรื่องราวในชุมชน
ชุมชนโรงเรียนวชิรธรรมสถิต มีพื้นที่เป็นทุ่งนามากกว่าชุมชนอื่นแต่ก็ถูกกระทบด้วยระบบทุนมากเพราะอยู่ใกล้เมือง ทางโรงเรียนจึงเห็นว่าน่าจะทำงานร่วมกับชุมชนในทุกส่วนเพื่อดูแลเยาวชนโดยยึดเอาวิถีชาวนามาสร้างการเรียนรู้เพื่อปลูกฝังคุณค่าของการใช้แรงงานและการรักท้องถิ่น ในส่วนของงานวิจัย ได้ทำเรื่องคำสอนของครอบครัวซึ่งทำให้เด็กได้เรื่องรู้สิ่งดีๆจากคนในชุมชน
ชุมชนโรงเรียนประชาบำรุง เป็นชุมชนเก่าแก่ที่มียางพาราเป็นพื้นฐานเศรษฐกิจทำให้ผู้คนห่างไกลกันจึงต้องการจะรื้อฟื้นวัฒนธรรมเก่าของคนตะโหมด เช่นการทำขนมเดือนสิบ การรดน้ำคนแก่ และด้วยการที่มีปัญหาเรื่องการใช้จ่ายจึงทำการวิจัยเรื่องบัญชีชีวิต
ชุมชนโรงเรียนหารเทารังสีประชาสรรค์ เป็นชุมชนชาวนาที่เก่าแก่ที่มีวัดเป็นศูนย์รวม ทำให้โรงเรียนและชุมชนมีกิจกรรมในวัดอยู่เสมอ ทั้งเรื่องของภูมิปัญญาด้านยาสมุนไพร และการทำขนมพื้นบ้าน เยาวชนก็สนใจทำวิจัยเรื่องคำสอนของครอบครัวเพื่อสืบค้นภูมิปัญญาที่จะให้คนเป็นคนดี
ชุมชนทุ่งนุ่น เป็นชุมชนซึ่งตั้งขึ้นใหม่ เป็นชุมชน 2 ศาสนาที่ยังธรรมชาติอันอุดม แต่คนก็ยังไม่มีระบบคิดที่ดีทำให้มีปัญหาเรื่องอาหารและขยะ ชุมชนจึงจัดเวทีเรียนรู้เรื่องขนมพื้นบ้าน การทำน้ำยาล้างจาน จากการทำบัญชีชีวิต
ชุมชนป่าแก่ เป็นชุมชนที่มีมุสลิมร้อยเปอร์เซ็น และมีป่าเขาลำเนาไพรที่อุดมสมบูรณ์ แต่โดยกระแสการบริโภคที่ทำให้คนห่างไกลจากธรรมชาติทำให้ชุมชนต้องกลับไปเรียนรู้การอยู่ร่วมกับธรรมชาติ เช่นเรื่องการฟื้นฟูผักพื้นบ้าน และเรื่องศาสนาไปพร้อมๆกัน
ชุมชนป่าบอน เป็นชุมชนที่มีความสมบูรณ์ทางเศรษฐกิจ มีทั้งสวนยางพารา สวนสับปะรส และนาข้าวความสัมพันธ์ของคนในชุมชนที่ยังดำรงความสัมพันธ์ในแบบเครือญาติอย่างเหนียวแน่น

การประชาสัมพันธ์
โครงการมีเรื่องของการจัดทำจดหมายข่าวราย 2 เดือนที่รวบรวมเรื่องราวกิจกรรม การเรียนรู้ของชุนชนเอาไว้ มีการจัดรายการวิทยุครอบครัวเข้มแข็งที่วิทยุชุมชนพระพุทธศาสนา จังหวัดพัทลุง ทุกวันจันทร์ถึงศุกร์โดยอ.สมคิด ทองสง และมีเว็บไซต์ www.patalungfamily.blogspot .com เผยแพร่กิจกรรมของโครงการ
ในการทำงานร่วมกับองค์กรอื่นๆเช่นการทำงานกับเครือข่ายงดเหล้า ได้ส่งเสริมให้เกิดนักสื่อสารน้อย (ดีเจน้อยและนายหนังน้อย) เพื่อรณรงค์การงดเหล้าซึ่งเยาวชนอาสาก็สะท้อนมาว่าพวกเขาก็ได้พัฒนาตนเองเช่นกัน รวมกับองค์กรทางศาสนาเพื่อจัดการเรียนรู้เรียนครอบครัวกับศาสนาทั้งกับมุสลิม และพระนักเทศน์ ทั้งนี้เพื่อเผยแพร่แนวคิดกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมเพื่อให้ครอบครัวเรียนรู้สู่การเปลี่ยนแปลงเพราะเราเชื่อว่า"มนุษย์ทุกคนมีเมล็ดพันธุ์แห่งความรัก มนุษย์ทุกคนมีเมล็ดพันธุ์แห่งการเรียนรู้ มนุษย์ทุกคนมีเมล็ดพันธุ์แห่งความดี"
หลักกระบวนการพัฒนา
**การเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมเป็นแกนกลางของทุกกิจกรรม เปิดโอกาสให้ทุกคนได้แสดงศักยภาพ เคารพความเป็นมนุษย์ เชื่อในพลังการเรียนรู้
**ยึดชุมชนเป็นตัวตั้ง เพราะงานเป็นของชุมชนด้วยเชื่อว่า การเปลี่ยนแปลงต่างๆต้องเกิดจากคนในพื้นที่ เมื่อชุถมชนเรียนรู้เข้าใจ ชุมชนจะลุกขึ้นมาแก้ปัญหาในชุมชนด้วนตนเอง

ตางรางกิจกกรมของชุมชน

ชุมชนควนออก - ป่าบอนต่ำสร้างการเรียนรู้โดยผ่านเวทีวัฒนธรรมเช่นการทำขนมเดือนสิบ อาหารพื้นบ้าน กีฬาพื้นบ้าน งานวิจัยการเลี้ยงลูก พื้นที่สร้างสรรค์ /ไม่สร้างสรรค์ทุกข์ของครอบครัวในชุมชนความสัมพันธ์ในครอบครัวการเลี้ยงลูก

โรงเรียนหารเทารังสีประชาสรค์สร้างการเรียนรู้โดยผ่านเวทีวัฒนธรรมเช่น
การทำขนมเดือนสิบ อาหารพื้นบ้าน กีฬาพื้นบ้าน การเลี้ยงลูก พื้นที่สร้างสรรค์ /ไม่สร้างสรรค์ทุกข์ของครอบครัวในชุมชนความสัมพันธ์ในครอบครัวคำสอนของครอบครัวงานวื่อมีนายหนังน้อย ดีเจน้อย
โรงเรียนประชาบำรุงสร้างการเรียนรู้โดยผ่านเวทีวัฒนธรรมเช่นการทำขนมเดือนสิบ เรียนรู้วิถีคนตะโหมด
บัญชีชีวิตดีเจน้อย
ชุมชนทุ่งนุ่นสร้างการเรียนรู้โดยผ่านเวทีวัฒนธรรมเช่นการทำขนมพื้นบ้านการลดค่าใช้จ่ายในครัวเรือน โดยการปลูกผักสวนครัวทำน้ำยาล้างจานบัญชีชีวิตผังเครือญาติ และประวัติศาสตร์ชุมชนดีเจน้อย
ชุมชนศาลาแม็ง - ป่าแก่ตกสร้างการเรียนรู้โดยผ่านเวทีวัฒนธรรมเช่นอาหารพื้นบ้าน ผักพื้นบ้านการเลี้ยงลูก พื้นที่สร้างสรรค์ /ไม่สร้างสรรค์ทุกข์ของครอบครัวในชุมชนความสัมพันธ์ในครอบครัวภูมิปัญญาในวงจรชีวิตดีเจน้อย
โรงเรียนวชิรธรรมสถิตบูรณาการการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมเข้าสู่ระบบของโรงเรียนสร้างการเรียนรู้โดยผ่านเวทีวัฒนธรรมเช่นวิถีชาวนาคำสอนของครอบครัวภูมิปัญญาในวงจรชีวิตนายหนังน้อย ดีเจน้อย
โรงเรียนปัญญาวุธสร้างการเรียนรู้โดยผ่านเวทีวัฒนธรรมและศาสนาเช่นประเพณีวันสารทเดือนสิบ กานวดพื้นบ้าน แห่เทียนพรรษาคำสอนของครอบครัวภูมิปัญญาในวงจรชีวิตบัญชีชีวิตความสัมพันธ์ในครอบครัวแผนที่คนมีดีโนราน้อย ดีเจน้อย
ชุมชนทะเลน้อย - พนางตุงสร้างการเรียนรู้โดยผ่านเวทีวัฒนธรรมเช่นการทำขนมเดือนสิบ และการลดค่าใช้จ่ายในการทำน้ำยาล้างจานบัญชีชีวิตดีเจน้อย
โรงเรียนนิคมควนขนุนวิทยาสร้างการเรียนรู้โดยผ่านเวทีวัฒนธรรมเช่น การละเล่นพื้นบ้าน ประเพณีวันสารทเดือนสิบคำสอนของครอบครัวภูมิปัญญาในวงจรชีวิตบัญชีชีวิตความสัมพันธ์ในครอบครัวแผนที่คนมีดี
ทุกข์ของครอบครัวในชุมชนดีเจน้อย